Sunucu Maliyeti Nasıl Hesaplanır? TCO (Toplam Sahip Olma Maliyeti) Rehberi
Geçen hafta bir startup kurucusu aradı: "VPS 800 TL, Dedicated 4,000 TL. 5 kat pahalı, neden alsın ki?" Sorduğum soru: "5 yıllık toplam maliyeti hesapladınız mı?" Hesapladık: VPS 5 yıllık TCO 180,000 TL, Dedicated 210,000 TL. Fark sadece %17. Ama performans farkı %400. Bu yazıda, sunucu maliyetini gerçekten nasıl hesaplayacağınızı, gizli maliyetleri ve doğru bütçe planlamasını anlatacağız. Çünkü aylık ücret, hikayenin sadece %30'u.
TCO Nedir ve Neden Önemli?
TCO (Total Cost of Ownership - Toplam Sahip Olma Maliyeti), bir sunucunun sadece satın alma fiyatı değil, ömrü boyunca tüm maliyetlerini kapsar:
- Donanım/Kiralama: Sunucu ücreti
- Enerji: Elektrik tüketimi
- Soğutma: Klimatizasyon
- Network: Bandwidth, IP adresleri
- Yönetim: Sistem admin zamanı
- Lisanslar: cPanel, Windows, yazılımlar
- Backup: Yedekleme altyapısı
- Downtime Maliyeti: Kesinti sırasında kayıplar
Gerçek Vaka: Bir müşterimiz "ucuz VPS" aldı, 6 ayda 3 kere downtime yaşadı. Her downtime 4 saat, saatlik gelir kaybı 8,000 TL. Toplam kayıp: 96,000 TL. VPS ile Dedicated arasındaki fiyat farkı: 38,400 TL (2 yıl). Hangi ucuz?
TCO Hesaplama Formülü
TCO = CAPEX + OPEX + Gizli Maliyetler
CAPEX (Capital Expenditure): İlk yatırım maliyeti
OPEX (Operational Expenditure): İşletme maliyeti
Gizli Maliyetler: Downtime, yönetim zamanı, ölçeklendirme
Senaryo 1: Shared Hosting (Küçük Blog)
Profil:
- Günlük 1,000 ziyaretçi
- WordPress blog
- Gelir yok (hobi projesi)
| Maliyet Kalemi |
Aylık |
Yıllık |
5 Yıl |
| Hosting Ücreti |
150 TL |
1,800 TL |
9,000 TL |
| Domain |
- |
200 TL |
1,000 TL |
| SSL Sertifikası |
- |
0 TL |
0 TL |
| Yönetim Zamanı |
- |
0 TL |
0 TL |
| TOPLAM |
150 TL |
2,000 TL |
10,000 TL |
Sonuç: Küçük blog için shared hosting mantıklı. Downtime riski düşük çünkü gelir yok.
Senaryo 2: VPS (Orta Ölçekli E-Ticaret)
Profil:
- Günlük 10,000 ziyaretçi
- WooCommerce (1,500 ürün)
- Aylık ciro: 150,000 TL
| Maliyet Kalemi |
Aylık |
Yıllık |
5 Yıl |
| VPS Ücreti (8 vCore, 16 GB) |
1,200 TL |
14,400 TL |
72,000 TL |
| cPanel Lisansı |
400 TL |
4,800 TL |
24,000 TL |
| CDN (Cloudflare Pro) |
800 TL |
9,600 TL |
48,000 TL |
| Backup (off-site) |
300 TL |
3,600 TL |
18,000 TL |
| Bandwidth Aşımı (ortalama) |
200 TL |
2,400 TL |
12,000 TL |
| Yönetim Zamanı (10 saat/ay @ 500 TL) |
5,000 TL |
60,000 TL |
300,000 TL |
| Downtime Maliyeti (tahmin: 8 saat/yıl) |
- |
40,000 TL |
200,000 TL |
| TOPLAM |
7,900 TL |
134,800 TL |
674,000 TL |
Senaryo 3: Dedicated Server (Büyük E-Ticaret)
Profil:
- Günlük 50,000 ziyaretçi
- WooCommerce (10,000 ürün)
- Aylık ciro: 800,000 TL
| Maliyet Kalemi |
Aylık |
Yıllık |
5 Yıl |
| Dedicated Server (Ryzen 9, 64 GB) |
6,000 TL |
72,000 TL |
360,000 TL |
| cPanel Lisansı |
600 TL |
7,200 TL |
36,000 TL |
| CDN + DDoS Koruma |
2,000 TL |
24,000 TL |
120,000 TL |
| Backup (off-site + snapshot) |
800 TL |
9,600 TL |
48,000 TL |
| Bandwidth |
0 TL |
0 TL |
0 TL |
| Yönetim Zamanı (5 saat/ay @ 500 TL) |
2,500 TL |
30,000 TL |
150,000 TL |
| Downtime Maliyeti (tahmin: 2 saat/yıl) |
- |
20,000 TL |
100,000 TL |
| TOPLAM |
11,900 TL |
162,800 TL |
814,000 TL |
Karşılaştırma:
VPS 5 yıl: 674,000 TL
Dedicated 5 yıl: 814,000 TL
Fark: 140,000 TL (%21)
Ama Dedicated'da: %75 daha az downtime, sınırsız bandwidth, 5x performans. Ölçek büyüdükçe VPS yetersiz kalır, göç maliyeti eklenince TCO eşitlenir.
Gizli Maliyetler: Kimse Anlatmıyor
1. Migration (Göç) Maliyeti
VPS'ten Dedicated'a geçiş:
- Sistem admin zamanı: 20-40 saat (10,000-20,000 TL)
- Downtime: 2-8 saat (gelir kaybı)
- Test süresi: 1 hafta (insan kaynağı)
- Olası bug fix: 5,000-15,000 TL
2. Ölçeklendirme Maliyeti
VPS'te kapasite arttırmak:
- RAM upgrade: Sunucu restart gerekir (downtime)
- CPU upgrade: Yeni VPS'e göç gerekebilir
- Disk upgrade: Data migration (risk)
3. Downtime'ın Gerçek Maliyeti
E-Ticaret Downtime Formülü:
Saatlik Kayıp = (Aylık Ciro / 720) x 1.5
(1.5 katsayısı: Müşteri güven kaybı ve SEO etkisi)
Örnek (150,000 TL/ay ciro):
Saatlik kayıp = (150,000 / 720) x 1.5 = 312 TL
4 saatlik downtime = 1,250 TL
Yıllık 3 kere olursa = 3,750 TL kayıp
Maliyet Optimizasyonu: 7 İpucu
1. Yıllık Ödeme İndirimi
SistemDC'de yıllık ödeme %15 indirim. Aylık 1,200 TL VPS → Yıllık 12,240 TL (2,160 TL tasarruf)
2. Lisans Alternatifi
cPanel yerine DirectAdmin: %60 daha ucuz (aylık 400 TL → 160 TL)
3. CDN Optimizasyonu
Cloudflare Free tier başlangıç için yeterli. Pro'ya ($20/ay) geçmeden önce test edin.
4. Doğru Boyutlandırma
8 GB RAM VPS yeterken 16 GB almayın. Monitoring ile gerçek ihtiyacı ölçün.
5. Managed Service Değerlendirmesi
Kendi admin'iniz yoksa, managed service daha ucuz olabilir:
- Full-time sysadmin maaşı: 40,000-60,000 TL/ay
- SistemDC Managed Security: 500 TL/ay
6. Bandwidth Planlaması
Dedicated'da sınırsız bandwidth var. VPS'te aşım maliyeti yüksek (GB başı 5-10 TL).
7. Büyüme İçin Planlama
12 ay içinde %100 büyüme bekliyorsanız, baştan Dedicated alın. İki göç maliyeti, fiyat farkını kapatır.
TCO Hesaplama Aracı (Basit Formül)
# Kendi TCO'nuzu hesaplayın
CAPEX = İlk Yatırım (genelde 0 VPS/Dedicated'da)
OPEX =
Sunucu Ücreti (aylık x 60 ay)
+ Lisans Ücretleri (aylık x 60 ay)
+ Bandwidth Aşımı (yıllık tahmin x 5)
+ Yönetim Zamanı (saat x ücret x 60 ay)
+ Backup Maliyeti (aylık x 60 ay)
Gizli Maliyetler =
Downtime Kaybı (saat x saatlik ciro x 1.5 x 5 yıl)
+ Migration Maliyeti (tahmini 1-2 kere)
+ Ölçeklendirme Maliyeti
TCO = CAPEX + OPEX + Gizli Maliyetler
Ücretsiz TCO Analizi
Projeniz için 5 yıllık TCO analizi yapalım. Hangi sunucu tipi size uygun, hesaplayalım.
İletişim:
[email protected]
Kurumsal Whatsapp: 0224 334 02 42
Sonuç: Ucuz Değil, Doğru Olanı Seçin
Sunucu seçiminde en büyük hata: Sadece aylık fiyata bakmak. TCO hesabı yapıldığında, "pahalı" görünen Dedicated Server, 5 yıllık perspektifte daha mantıklı olabiliyor.
14 yıllık deneyimimizden öğrendiklerimiz:
- Küçük başlayıp büyüyen projeler, 2 yıl içinde mutlaka göç yaşıyor
- Her göç, ortalama 15,000 TL ek maliyet getiriyor
- Downtime maliyeti, çoğu işletmede hesaplanmıyor ama en yüksek kayıp bu
- Doğru boyutlandırılmış bir sunucu, 5 yıl yeterli oluyor
Bütçe planlarken TCO'yu hesaplayın. Sadece bugünü değil, 3-5 yılı düşünün. Çünkü altyapı yatırımı uzun vadeli bir karardır.
Not: Bu yazıdaki fiyatlar 2026 Şubat ayı itibariyle geçerli SistemDC fiyatlarıdır. Downtime ve yönetim maliyetleri sektör ortalamalarına göre tahmin edilmiştir. Her işletmenin TCO'su farklıdır, kendi senaryonuza göre hesaplama yapın.
AMD Ryzen Sunucu Avantajları
Ryzen Paketleri
