Worldwide (English) 
Her sistem yöneticisinin er ya da geç yaşadığı bir an vardır: bir güvenlik duvarı kuralı kaydedilir, SSH bağlantısı kopar ve sunucuya bir daha bağlanılamaz. Ya da bir çekirdek güncellemesinden sonra sunucu açılmaz, disk dolar, bir yapılandırma dosyası bozulur veya şifre unutulur. Fiziksel bir sunucuda bu durumlar veri merkezine gitmek ya da birini göndermek demekti. Almanya VDS'te ise müşteri panelindeki iki araç, VNC konsol ve kurtarma modu (rescue mode), bu sorunların neredeyse tamamını dakikalar içinde çözmenizi sağlar. Bu rehberde iki aracın ne zaman ve nasıl kullanılacağını, en sık karşılaşılan altı sorun senaryosu üzerinden adım adım anlatıyoruz.
Kurtarma sürecine başlamadan önce hangi aracın hangi durumda kullanılacağını bilmek zaman kazandırır.
| Araç | Ne yapar? | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|---|
| HTML5 VNC konsol | Çalışan işletim sisteminin ekranına tarayıcıdan bağlanır; sanki sunucunun başında oturuyormuşsunuz gibi | İşletim sistemi açılıyor ama ağ üzerinden (SSH, RDP) erişilemiyor |
| Kurtarma modu | Sunucuyu geçici, Debian tabanlı bir ortamla açar; asıl diske dışarıdan erişim verir | İşletim sistemi açılmıyor, disk onarımı gerekiyor veya konsoldan da çözüm yok |
| Şifre yenileme | Root veya Administrator şifresini panelden değiştirir | Şifre unutuldu veya ele geçirilmiş olabilir |
| Güç yönetimi | Yeniden başlatma ve zorla kapatma | Sunucu tamamen donmuş, hiçbir isteğe yanıt vermiyor |
| Yeniden kurulum | Sunucuyu seçilen şablonla sıfırdan kurar, diski siler | Kurtarma mümkün değil ve güncel yedek var |
Genel kural şudur: önce en az müdahale gerektiren araçla başlayın. Konsol yetiyorsa kurtarma moduna, kurtarma modu yetiyorsa yeniden kuruluma geçmeyin.
Müşteri panelinde sunucunuzun yönetim sayfasında konsol bölümünü açın. Konsol tarayıcınızda yeni bir pencere olarak açılır ve sunucunun ekran çıktısını gösterir. Linux sunucularda bir giriş istemi, Windows sunucularda oturum açma ekranı görürsünüz. Konsol, ağ bağlantısından bağımsız çalıştığı için güvenlik duvarı veya IP ayarı bozulsa bile erişim sağlar.
Konsolu kullanırken bilmeniz gereken birkaç ipucu vardır:
Kurtarma modunu müşteri panelinden açtığınızda sunucu yeniden başlar ve normal işletim sistemi yerine geçici, Debian tabanlı bir kurtarma ortamı yüklenir. Açılış sırasında belirlediğiniz kurtarma root şifresiyle bu ortama SSH veya VNC konsol üzerinden bağlanırsınız. Asıl diskiniz silinmez; kurtarma ortamında ikinci bir disk olarak görünür ve onu bağlayıp (mount) içindeki dosyalara erişebilirsiniz.
lsblk -f
mkdir -p /mnt/kok
mount /dev/vda1 /mnt/kok
ls /mnt/kok/etcDisk ve bölüm adları sunucudan sunucuya değişebilir; doğru bölümü lsblk -f çıktısındaki dosya sistemi türü ve boyutuna bakarak bulun. İşiniz bittiğinde diski ayırın (umount) ve panelden kurtarma modundan çıkın; sunucu normal işletim sisteminizle yeniden başlar.
Kurtarma araçları panelde hazır
Almanya VDS ile HTML5 VNC konsol, kurtarma modu, şifre yenileme ve yeniden kurulum.
Almanya VDS paketlerini inceleyinEn sık yaşanan durum budur: UFW veya iptables'a bir kural eklenir, SSH portu kapanır ve bağlantı kopar. Çözüm genellikle VNC konsoldan birkaç komuttur:
ufw status numbered
ufw allow OpenSSH
ufw reloadKonsoldan giriş yapamıyorsanız kurtarma moduna geçin, asıl diski bağlayın ve güvenlik duvarını devre dışı bırakın:
mount /dev/vda1 /mnt/kok
sed -i 's/^ENABLED=yes/ENABLED=no/' /mnt/kok/etc/ufw/ufw.conf
umount /mnt/kokSunucu normal açıldığında SSH erişiminiz geri gelir; ardından kuralları dikkatle yeniden düzenleyin. Gelecekte aynı sorunu yaşamamak için uzaktaki bir sunucuda güvenlik duvarı değişikliği yaparken, birkaç dakika sonra kuralları otomatik geri alan bir zamanlayıcı kurmak iyi bir alışkanlıktır.
IP adresi, ağ geçidi veya DNS ayarında yapılan bir hata sunucuyu ağdan koparır. VNC konsoldan bağlanıp ağ yapılandırmasını kontrol edin. Ubuntu'da netplan dosyalarını, Debian'da /etc/network/interfaces dosyasını inceleyin. Doğru IPv4 ve IPv6 adresinizi, ağ geçidinizi ve /64 IPv6 bloğunuzun bilgilerini müşteri panelindeki sunucu bilgileri bölümünde bulabilirsiniz.
ip addr
ip route
netplan trynetplan try komutu, değişikliği onaylamazsanız belirli bir süre sonra eski ayara otomatik döner; uzaktan ağ değişikliği yaparken güvenli bir yöntemdir.
Bir çekirdek güncellemesi, bozuk bir /etc/fstab satırı veya dolu bir disk sunucunun açılmasını engelleyebilir. Önce VNC konsoldan açılış ekranına bakın; hata mesajı genellikle sorunun nerede olduğunu söyler. Sunucu acil durum kabuğunda kalıyorsa veya hiç açılmıyorsa kurtarma moduna geçin:
mount /dev/vda1 /mnt/kok
nano /mnt/kok/etc/fstab
df -h /mnt/kokHatalı fstab satırını yorum satırına çevirin veya düzeltin. Disk doluysa büyük log dosyalarını ya da eski yedekleri temizleyin. Çekirdek sorunu varsa chroot ile asıl sisteme girip önyükleyiciyi önceki çekirdekle güncelleyebilirsiniz.
Beklenmedik bir kapanmadan sonra dosya sistemi tutarsız kalabilir ve sistem açılırken disk denetimi isteyebilir. Disk onarımı, disk bağlı değilken yapılmalıdır; bu yüzden kurtarma modu en güvenli ortamdır:
umount /mnt/kok 2>/dev/null
fsck -f /dev/vda1Onarım öncesinde mümkünse kritik dosyaların kopyasını alın. Onarım tamamlandıktan sonra kurtarma modundan çıkın ve sunucunun normal açıldığını doğrulayın.
İlk çözüm müşteri panelindeki şifre değiştirme bölümüdür: yeni bir root veya Administrator şifresi belirleyip kaydedin. Linux sunucularda bu yöntem çalışmazsa kurtarma modunda chroot ile şifreyi elle sıfırlayabilirsiniz:
mount /dev/vda1 /mnt/kok
for d in dev proc sys; do mount --bind /$d /mnt/kok/$d; done
chroot /mnt/kok passwd root
exitŞifrenin unutulmasından çok ele geçirilmesinden şüpheleniyorsanız şifreyi değiştirmekle yetinmeyin: yetkisiz kullanıcı hesaplarını, SSH anahtarlarını ve zamanlanmış görevleri de kontrol edin.
Sunucunuzdan olağandışı trafik çıkıyorsa, bilinmeyen süreçler çalışıyorsa veya dosyalar değiştirilmişse önce sunucuyu kurtarma moduna alarak saldırganın etkinliğini durdurun. Kurtarma ortamından önemli verilerinizin kopyasını alın ve hangi dosyaların değiştiğini inceleyin. Ele geçirilmiş bir sistemi temizlemek yerine, güncel ve temiz bir yedekten veya müşteri panelinden yeniden kurulumla sıfırdan başlamak çoğu zaman daha güvenlidir. Ardından tüm şifreleri ve anahtarları yenileyin, açığın kaynağını kapatın. Güvenlik sertleştirme adımları için Linux sunucu güvenliği rehberine bakabilirsiniz.
Windows Server'da en sık sorun, Windows Güvenlik Duvarı veya RDP ayarı yüzünden uzak masaüstü erişiminin kaybedilmesidir. VNC konsoldan oturum açıp güvenlik duvarı kuralını veya RDP ayarını düzeltebilirsiniz. Administrator şifresini unuttuysanız panelden yenileyin. Windows açılmıyorsa VNC konsoldan Windows kurtarma seçeneklerine erişebilir veya güncel bir yedekten geri dönebilirsiniz. Windows sunucularda RDP güvenliğine dair ayrıntıları Almanya VDS'te Windows Server ve RDP rehberinde anlattık.
Bazı durumlarda öncelik sunucuyu ayağa kaldırmak değil, içindeki veriyi güvenceye almaktır. Kurtarma ortamı internete bağlı olduğu için asıl diski bağladıktan sonra önemli dizinleri başka bir sunucuya veya kendi bilgisayarınıza kopyalayabilirsiniz. Büyük dizinlerde rsync yarıda kalan aktarımı kaldığı yerden sürdürdüğü için en pratik seçenektir. Veritabanı dosyalarını çalışmayan bir veritabanı sunucusundan kopyalarken dosyaları olduğu gibi alın ve aynı veritabanı sürümünün kurulu olduğu bir ortamda açmayı deneyin; mümkünse son düzgün yedekle karşılaştırın. Veriyi güvenceye aldıktan sonra onarım veya yeniden kurulum kararını çok daha rahat verirsiniz, çünkü artık kaybedecek bir şey kalmamıştır. Kopyalanan verinin eksiksiz olduğunu dosya sayısı ve boyut karşılaştırmasıyla doğrulamayı da unutmayın.
Sunucuya yeniden eriştiğinizde iş bitmiş sayılmaz. Sorunun tekrar etmemesi ve gözden kaçan bir yan etki kalmaması için şu adımları izleyin:
systemctl --failed komutu başarısız servisleri listeler.VNC konsol ve kurtarma modu, işletim sistemi içindeki sorunların büyük kısmını kendi başınıza çözmenizi sağlar. Ancak bazı durumlar altyapı tarafında inceleme gerektirir: sunucu panelden başlatılmasına rağmen hiç açılmıyorsa, konsol hiç görüntü vermiyorsa, ağ ayarlarınız doğru olduğu halde hiçbir bağlantı kurulamıyorsa veya kurtarma modu açılmıyorsa 7/24 destek ekibine başvurun. Talebinizi açarken şu bilgileri eklemek çözümü hızlandırır: sorunun ne zaman başladığı, son yaptığınız değişiklik, konsolda gördüğünüz hata mesajının ekran görüntüsü ve denediğiniz adımlar. Bağlantı sorunlarında kendi bilgisayarınızdan sunucuya alınmış bir MTR çıktısı da çok faydalıdır.
Kurtarma araçları hayat kurtarır ama en iyisi onlara ihtiyaç duymamaktır. Şu alışkanlıklar sorunların çoğunu önler:
Sunucunuz her zaman elinizin altında
Almanya VDS ile panelden VNC konsol, kurtarma modu ve yeniden kurulum.
Almanya VDS paketlerine göz atınRescue mode (kurtarma modu) nedir?
Kurtarma modu, sunucunun normal işletim sistemi yerine geçici, Debian tabanlı bir ortamla açılmasıdır. Asıl diskiniz silinmez; bu ortamdan diske bağlanıp dosya kurtarabilir, ayarları düzeltebilir ve disk onarımı yapabilirsiniz.
VNC konsol ile kurtarma modu arasındaki fark nedir?
VNC konsol, çalışan işletim sisteminin ekranına tarayıcıdan bağlanmanızı sağlar ve ağ ayarı bozulduğunda işe yarar. Kurtarma modu ise işletim sistemi hiç açılmıyorsa veya diske dışarıdan müdahale gerekiyorsa kullanılır.
Kurtarma modunda verilerim silinir mi?
Hayır. Kurtarma modu asıl diskinizi silmez; yalnız sunucuyu geçici bir ortamla başlatır. Yine de diske yazma işlemi yapmadan önce önemli dosyaların kopyasını almanızı öneririz.
Güvenlik duvarı yüzünden SSH erişimimi kaybettim, ne yapmalıyım?
Müşteri panelinden VNC konsolu açıp sunucuya giriş yapın ve güvenlik duvarı kuralını düzeltin. Konsol da çalışmıyorsa kurtarma moduyla açıp güvenlik duvarı yapılandırma dosyasını düzenleyebilirsiniz.
Root şifremi unuttum, sunucuya nasıl girerim?
Müşteri panelindeki şifre değiştirme bölümünden yeni bir root veya Administrator şifresi belirleyebilirsiniz. Bu yöntem çalışmazsa kurtarma modunda diske bağlanıp şifreyi elle sıfırlayabilirsiniz.
Kurtarma modundan nasıl çıkarım?
İşiniz bittiğinde müşteri panelindeki kurtarma bölümünden çıkış seçeneğini kullanın. Sunucu normal işletim sisteminizle yeniden başlar.
